QUY TRÌNH THIẾT KẾ CẢNH QUAN
Bước 1: Tiếp nhận thông tin khách hàng và yêu cầu thiết kế
Mỗi công trình đều có một phong cách sống riêng, vì vậy bước đầu tiên luôn bắt đầu bằng việc tìm hiểu nhu cầu sử dụng và định hướng thẩm mỹ của khách hàng. Đây là giai đoạn giúp kiến trúc sư landscape hiểu được tinh thần không gian mà gia chủ mong muốn hướng tới.
Một số nội dung thường được trao đổi bao gồm:
• Nhu cầu về công năng sử dụng không gian ngoài trời
• Phong cách kiến trúc tổng thể
• Mức độ đầu tư và bảo trì
• Sở thích về cây xanh và vật liệu
• Nhu cầu hồ bơi, hồ koi hoặc outdoor living..
Với các biệt thự hiện đại hiện nay, nhiều khách hàng ưu tiên không gian mang cảm giác nghỉ dưỡng với nhiều lớp cây xanh, ánh sáng mềm và vật liệu tự nhiên. Trong khi đó, một số công trình lại hướng đến tinh thần tối giản với bố cục gọn gàng và ít chi tiết hơn.
Bên cạnh nhu cầu sử dụng, đội ngũ thiết kế cũng cần phân tích kiến trúc tổng thể để landscape có thể hòa hợp với công trình thay vì trở thành một phần tách rời.
Bước 2: Khảo sát hiện trạng thực tế công trình
Sau khi tiếp nhận thông tin ban đầu, bước tiếp theo là khảo sát hiện trạng nhằm đánh giá chính xác điều kiện thực tế của không gian. Đây là giai đoạn rất quan trọng bởi landscape luôn phụ thuộc nhiều vào địa hình, hướng nắng, cao độ và các yếu tố môi trường xung quanh. Trong quá trình khảo sát, các yếu tố thường được đánh giá gồm:
• Hướng nắng và hướng gió
• Hệ thống thoát nước
• Cao độ nền hiện trạng
• View nhìn chính từ công trình
• Cây xanh hiện hữu
• Vị trí phù hợp cho hồ nước hoặc khu thư giãn
Đối với những dự án đang trong quá trình xây dựng hoặc khách hàng ở xa, việc thiết kế vẫn có thể triển khai dựa trên:
• Bản vẽ kiến trúc, quy hoạch đất
• Hình ảnh hiện trạng
• Video công trình
• Flycam tổng thể khu đất, vị trí vệ tinh
Thông qua quá trình khảo sát, kiến trúc sư có thể đánh giá được tiềm năng không gian cũng như định hướng các điểm nhấn quan trọng cho landscape như lối đi, hồ nước, sân thư giãn hoặc lighting ngoài trời.
Khảo sát thực tế hiện trạng dự án để hiểu rõ hơn về công trình, yếu tố khí hậu, tính chất của địa phương
Bước 3: Tư vấn thiết kế và ký hợp đồng
Sau khi đã có đầy đủ thông tin về công trình và nhu cầu sử dụng, đội ngũ thiết kế sẽ bắt đầu tư vấn concept phù hợp với kiến trúc và phong cách sống của gia chủ. Đây là giai đoạn khách hàng được tư vấn và định hướng về:
• Phong cách landscape tổng thể
• Bố cục và công năng
• Cây xanh và vật liệu ngoài trời
• Hệ thống ánh sáng, cấp thoát nước, cảnh quan
• Ngân sách đầu tư phù hợp
Ngoài ý tưởng thiết kế, phạm vi công việc cũng được thống nhất rõ ràng từ concept, phối cảnh 3D cho đến hồ sơ bản vẽ kỹ thuật và giám sát thi công. Sau khi hai bên thống nhất tiến độ và nội dung công việc, hợp đồng thiết kế sẽ được triển khai để bắt đầu giai đoạn phát triển hồ sơ chi tiết.
Bước 4: Phát triển concept tổng quan và mặt bằng phác thảo
Concept là bước quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình thiết kế cảnh quan bởi đây là giai đoạn định hình tinh thần và cảm xúc cho toàn bộ không gian. Từ các thông tin đã khảo sát, kiến trúc sư sẽ phát triển ý tưởng tổng thể bao gồm:
• Bố cục không gian landscape
• Zoning chức năng
• Hướng giao thông tổng thể
• Điểm nhấn cảnh quan
• Định hướng cây xanh và vật liệu
Ở giai đoạn này, mặt bằng phác thảo sẽ được triển khai nhằm xác định vị trí các khu vực chính như: Ao hồ, sân, lối đi, khu vườn, kiến trúc trang trí,.. Một concept tốt không chỉ đẹp về hình ảnh mà còn phải đảm bảo trải nghiệm sử dụng thực tế và sự kết nối hài hòa với kiến trúc tổng thể.
Bước 5: Thiết kế phối cảnh 3D cảnh quan
Sau khi concept được thống nhất, bước tiếp theo là phát triển phối cảnh 3D nhằm mô phỏng không gian thực tế của công trình. Đây là giai đoạn khách hàng có thể hình dung rõ hơn về:
• Tỷ lệ không gian
• Vật liệu hoàn thiện
• Anh sáng cảnh quan
• Mật độ cây xanh
• Cảm xúc tổng thể của dự án
Trong các dự án biệt thự cao cấp, phối cảnh 3D không chỉ giúp thể hiện thiết kế mà còn hỗ trợ điều chỉnh vật liệu, cây xanh và chi tiết cảnh quan trước khi bước vào thi công thực tế.
Ảnh phác thảo mặt bằng và ảnh phối cảnh 3D
Bước 6: Triển khai hồ sơ bản vẽ kỹ thuật
Sau khi hoàn thiện thiết kế 3D, hồ sơ kỹ thuật sẽ được triển khai để phục vụ thi công thực tế. Đây là phần giúp đảm bảo landscape được thi công đúng với ý tưởng thiết kế ban đầu. Một bộ hồ sơ landscape thường bao gồm:
• Mặt bằng layout tổng thể
• Mặt bằng cây xanh
• Bản vẽ lighting cảnh quan
• Chi tiết vật liệu
• Chi tiết hồ nước
• Hệ thống tưới
• Cao độ và thoát nước
Việc triển khai hồ sơ kỹ thuật đầy đủ giúp hạn chế phát sinh trong quá trình thi công, đồng thời đảm bảo tính đồng bộ giữa kiến trúc và cảnh quan.
Bước 7: Giám sát tác giả trong quá trình thi công cảnh quan
Sau khi hoàn thiện hồ sơ thiết kế, giai đoạn giám sát tác giả đóng vai trò rất quan trọng nhằm đảm bảo công trình được thi công đúng với tinh thần và chất lượng của thiết kế ban đầu. Trong landscape, đây là bước giúp kiểm soát sự đồng bộ giữa bản vẽ, vật liệu thực tế, cây xanh và tổng thể không gian khi triển khai ngoài công trường.
Khác với kiến trúc xây dựng thông thường, cảnh quan là sự kết hợp của rất nhiều yếu tố tự nhiên như cây xanh, đá, nước, ánh sáng và vật liệu ngoài trời. Vì vậy nếu không có sự theo dõi sát trong quá trình thi công, công trình rất dễ bị thay đổi tỷ lệ, sai vật liệu hoặc mất đi cảm xúc không gian đã định hướng từ concept ban đầu. Trong quá trình giám sát tác giả, kiến trúc sư landscape thường phối hợp cùng đơn vị thi công để kiểm tra:
• Bố cục không gian thực tế
• Vị trí và tỷ lệ cây xanh
• Vật liệu hoàn thiện
• Màu sắc và texture vật liệu
• Lighting cảnh quan
• Cao độ và thoát nước
• Chi tiết hồ nước hoặc hồ koi
Đối với các công trình biệt thự cao cấp hoặc resort nghỉ dưỡng, nhiều chi tiết landscape cần được điều chỉnh trực tiếp tại công trường để phù hợp với thực tế thi công và cảm xúc không gian cuối cùng. Đây cũng là lý do những dự án landscape chất lượng thường có sự tham gia xuyên suốt của đơn vị thiết kế từ concept đến giai đoạn hoàn thiện.